Veliki zid

Smatra se da je ova veličanstvena građevina, od koje je veći samo Veliki Kineski zid, sagrađena u periodu između 420. i 530. g. u severozapadnom Iranu, tokom vladavine Sasanianijske dinastije.
Veliki zid Gorgana služio je kao odbrambeni sistem duž jugoistočnih delova Kaspijskog mora, u blizini današnjeg Gorgana, po kojem je i dobio ime.
Gorgan je jedan od najstarijih iranskih regiona, a termin Gorgan potiče od starog perzijskog izraza VARKANE ( što u prevodu znači – Zemlja vukova). Interesantno je da izraz Gorgan lingvistički odgovara modernom perzijskom izrazu “Gorg-an”, koji ima značenje “Vukovi”.

Iranska „Crvena zmija“

“Crvena zmija”, kako se još naziva Gorganski zid, koji ovaj naziv duguje crvenoj boji opeka od kojih je izgrađen, i danas predstavlja enigmu. Njegova dužina nije tačno utvrđena, pošto je zapadni deo zida nestao pod rastućim vodama Kaspijskog mora, dok se njegov istočni deo gubi u neistraženim predelima planine Elburz. Ipak, procene su da se ovo jedinstveno inženjersko-vojno zdanje protezalo na oko 200 kilometara. Zid je imao širinu od 2 do 10 metara i visinu od 6 do 8 metara. Svakih 10-15 kilometara duž zida nalazila se odbrambena utvrda. Ukupno je bilo oko 40 takvih utvrda, koje su se razlikovale po veličini i izgledu.
Sama izgradnja zida bila je kompleksno delo. Da bi se omogućili građevinski radovi, odnosno da bi se obezbedila voda za proizvodnju opeke, kao i za piće, bilo je potrebno iskopati kanale duž čitave odbrambene linije, koji su imali prosečnu dubinu od 5 metara. U ove kanale je voda stizala iz kanala koji su morali premostiti reku Gorgan. Ovaj hidraulički inženjering je sam po sebi predstavljao graditeljsko remek delo, koje su činili kanali, ustave, brane i akvadukti.
Smatra se da je zid je odigrao ključnu ulogu tokom učešća zemlje u nizu ratova na severozapadnim granicama, prvo protiv belih Huna, a kasnije i protiv Turaka. Na svom vrhuncu, Veliki zid Gorgana je imao ljudstvo od oko 30.000 vojnika.

https://rumble.com/v31hpu-great-wall-of-gorgan.html

Zaboravljena prošlost

Po tvrdnjama arheologa, zid i utvrde su korišćeni do prve polovine 7. veka. Nakon toga su napušteni iz nepoznatih razloga, a kako je prestala upotreba zida, prestalo je i njegovo održavanje.
Tokom vekova koji su prolazili, erozija, naslage peska koje je nanosio vetar i vegetacija su ga na mnogim mestima učinili neprepoznatljivim. Čak i samo sećanje na zid je izgubljeno, pa ljudi koji su živeli u njegovoj blizini generacijama nisu bili svesni grandioznog inženjerskog poduhvata svojih predaka. Znali su samo za neke njegove delove, koji su za njih bile nepoznate ruševine i sa kojih su skidali ciglu za izgradnju kuća.
Zaboravu je svakako doprinela još jedna zagonetka vezana za ovaj zid. Do danas nije pronađen nijedan drevni tekstualni izvor o njegovoj gradnji i postojanju, niti je ikada na njegovim iskopinama pronađen ijedan novčić iz perioda izgradnje i upotrebe.

Povratak

Prvi arheološki radovi na Velikom zidu Gorgana otpočeli su 1971.godine, pod vodstvom dr M. I. Kiani-a, ali su ubrzo obustavljeni usled neobjašnjenih razloga, a zid je još jednom pao u zaborav.
Godine 1999., tokom izgradnje brane Golestan i njenih kanala za navodnjavanje, radnici su naišli na ruševine zida dok su kopali kanal, kao i na građevine u kojima se pekla cigla za izgradnju zida. Arheološki radovi su ponovo obustavljeni, da bi se nastavili tek 2005. godine.
Arheološki timovi su pronašli ruševine u veoma lošem stanju. Urbani i poljoprivredni razvoj je zahvatio delove zida, a neki od njih su nepovratno izgubljeni.
Danas je Veliki zid Gorgana jedan od podsetnik na genijalnost i odlučnost drevnih naroda i nesumnjivu veštinu, kreativnost i znanja koja su posedovali.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *